دغدغه مهریه
مهریه از واژه مهر نشانه ای از محبت و گرمایی است که مرد به همسرش میدهد و در فرهنگ اسلامی مهریه نوعی بیان صداقت مرد در صدق خبری و کفتاری است که از علاقه و عشق خویش به زنی برای همسری خبر میدهد و در لغتنامه دهخدا مهر یا کابین ان مالی است که داماد عروس را برای نکاح به وی میدهد و طبق ماده 1082 قانون مدنی به مجرد عقد زن مالک مهریع شده و میتواند هر نوع تصرفی در آن بنماید و در اینجا سوالاتی برای شما به ذهن خطور کند که آیا میتوان بال مگس و یا حتی دست و پا را به عنوان مهریه قرار داد ؟و یا اینکه مهریه عندالمطالبه و یا عندالاستطاعه به چه معناست ؟و یا اینکه میتواند از پرداخت مهریه شانه خالی کرد ؟و یا در خصوص مواجه شدن با مشکلات مهریه های سنگین چه کرد؟ و اینکه به طور کلی مهریه را چگونه میتوان وصول نمود ؟ و آیا زوجه میتواند در دوران عقد مهریه خود را اجرا بگذارد ؟و اینکه تکلیف مهریه به صورت نرخ روز پاسخ همه اینها ذیلا گفته خواهد شد
شرایط مالی که به عنوان مهریه مشخص میگردد و اینکه آیا مواردی مانند بال مگس و یا حتی دست یا پا را میتوان مهریه قرارداد ؟
از ماده 1078 الی 1101 قانون مدنی به مبحث مهریه اختصاص داده شده است از همه مهمتر ان است که مهریه طبق ماده 1078 قانون مدنی میبایست مال باشد و مال یعنی مفید و قابل تقویم و اینکه بتواند نیاز های مادی و معنوی را برطرف کند و مالیت داشته و دارای ارزش اقتصادی و قابل تملک باشد و به موجب مفهوم مخالف ماده 1078 بدین ترتیب بال مگس ,حتی ان چیزی که تو یکسری مسائل مثلا ارتباط نامشروعی که و مهریه یک دست و پا قرار میدهند چنین مهریه هایی که معین میگردد باطل و بلااثر میباشد و بدین ترتیب عقد نکاح صحیح ولی مهریه باطل و به زوجه بعد از نزدیکی طبق ماده 1100 قانون مدنی مهر المثل تعلق میگیرد .
اینکه مال مورد مهریه معلوم و میزان ان دقیق و معین تا اینکه رفع جهالت کند در غیر این صورت باطل و بلااثر میباشد 2-
3-مالیت داشتن باید از جهت شرعی صحیح قابل نقل و اننتقال و قانونی باشد فلذا گوشت خوک و یا شراب که از حیث شرعی مالیت ندارند به عنوان مهریه نمیتوان تعیین نمود
4-مهریه نباید ملک غیر باشد مگر ملک غیری که با رضایت خود مالک باشد و زوج قاعدتا مالی را به عنوان مهریه قراردهد که مالک قانونی ان باشد و اگر ملک غیر باشد و صاحب مال اجازه ندهد طبق همان ماده 1100 قانون مدنی زوجه مستحق مثل یا قیمت آن خواهد بود
5-میدانیم که موضوع یک تعهد الزاما نباید مال باشد بلکه میتواند انجام کار از قبیل اموختن یک مهارت یا تدریس نیز مثلا اموزش هنری یا زبان خاصی و یا اموزش قرائت قران حتی به عنوان مهریه قرار گرفته شود
هرچند عقد نکاح خود قراردادی غیر مالی است و اهلیت جهت انعقاد ان قاعدتا شرط نیست مثلا سفیه یعنی شخص غیررشید میتواند خود عقد نکاح منعقد نماید اما از جهت اثار مالی که دارد نیازمند اهلیت میباشد و نماینده شخص مجور میبایست به نمایندگی از وی مهریه عقد نکاح وی را منعقد نمایند
اصطلاحات مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه به چه معناست ؟
شاید اصطلاح عندالمطالبه و حتی عندالاستطاعه به گوش تان رسیده باشد و جالب این است که عاقد هنگام قرائت عقد نکاح میگوید میزان مهریه را بعد میگوید عندالمطالبه اقای داماد به شما پرداخت نماید و جالب بدانید تاکید خانواده زوجه حتی بر این است که میزان مهریه را عندالاستطاعه قرار ندهی اما تفاوت این دو در چیست ؟
.
خدمت شما مطرح گردد مهریه عندالمطالبه بدین معناست که زوجه هرزمان که اراده کند میتواند از زوج بگیرد و توانایی و یا عدم توانایی زوج در این خصوص شرط نیست اما برعکس مهریه عندالاستطاعه که زوجه باید بتواند اندازه تمام توانایی مالی زوج را اثبات کند تا مهریه ای به وی تعلق گیرد و نیز اصل بر عندالمطالبه بودن مهریه است مگر شرط عندالاستطاعه در ان گردد و طبق ماده 10 قانون مدنی شرط عندالاستطاعه بلااشکال هر چند طبق رای وحدت رویه شماره 488 مورخ 15/6/1388 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، با استناد به شرح نظريه شماره 35079 /30 /88 مورخ 12 /5/ 1388 فقهای محترم شورای نگهبان، امکان هرگونه کاهش یا افزایش مهریه، حتی به موجب سند رسمی، ممنوع دانسته شده اما، تغییر در نحوه پرداخت آن فاقد هر نوع ممنوعیت است اما خب شرط عندالاستطاعه معایب برای زوجه دارد خصوصا اینکه زوج در صورت عدم توانایی و استطاعت مالی نیازی نیست که مهریه را برداخت نماید و این خود فایده ای برای زوج بهمراه دارد فلذا به این جهت است که زوجه و حتی خانواده وی متمایل بر این اند که مهریه را عندالمطالبه تعیین نمایند
ناگفته نماند ماده 22 قانون جدید حمایت خانواده نیز که مقرر میدارد مهریه در زمان وقوع عقد تا میزان یکصد و ده سکه تمام بهار آزادی یا معادل ان وصول آن مشمول مقررات ماده 2 قانون اجرای محکومیت های مالی و چنانچه بیش از این میزان باشد در خصوص آن ملائت زوج مدنظر جهت تادیه آن است این هم مستنبط به میزان مهریه عندالمطالبه تا میزان 110 و عندالاستطاعه تا مازاد آن میباشد که شاید بتوان بلااشکال به عنوان یک استدلال قبول کرد اما ماهیت مهریه عندالاستطاعه متفاوت با آن میباشد
آیا میتوان از تادیه مهریه شانه خالی نمود و به طور کلی معافیتی در این خصوص وجود دارد ؟
همان طور که مطرح نمودیم در مقالات پیشین مهریه خود توافق و به نوعی قراردادی است که میان زوجین منعقد میگردد و بنا بر آیه شریفه یا ایها الذین آمنو اوفوبالعقود و ماده 219 قانون مدنی اصل لزوم در قرارداد حاکم و امکان اینکخه از تعهد آن شانه خالی کنیم وجود ندارد و در همه موارد مهریه به زوجه تعلق میگیرد مگر اولا در مواردی که عقد نکاح باطل باشد مهریه ای در این خصوص به زوجه تعلق نمیگیرد
ثانیا ماده 1101 قانون مدنی اگر فسخ نکاح قبل از نزدیکی صورت گیرد حق مهریه در این خصوص معنا ندارد مگر فسخ ناشی از عنن به معنای ناتوانی جهت ارتباط زناشویی باشد
اثالثا :فوت قبل از نزدیکی به استناد م 1088 قانون مدنی که مهریه ای معین نشده باشد زوجه مستحق مهریه نمیباشد و اگر نزدیکی صورت گرفته شده باشد و زوجه نیز فوت نموده باشد وراث زوج میتوانند مهریه زوجه را مطالبه نمایند
و در نهایت باکره بودن زوجه که طلاق قبل از نزدیکی رخ داده باشد طبق ماده 1093 قانون مدنی نصف مهرالمسمی به زوجه تعلق میگیرد و تمام مهریه منتفی نیست
و تقریبا میتوان گفت مهریه در همه موارد به زوجه تعلق میگیرد که حتی اضافه کنم در صورت خیانت و روابط نامشروع زوجه مهریه در این خصوص برقرار زوج به عنوان شاکی میتواند به جرم روابط نامشروع از همسر خود حالا حسب مورد روابط نامشروع مادون طبق ماده 637 و یا زنا برای زانیه محصن به استناد ماده 225 قانون مجازات اسلامی شکایت کیفری نماید و درخواست مجازات وی را نماید و دلیلی برای معافیت وی از پرداخت مهریه نمیباشد
چه راهکاری نهایتا وجود دارد که زوج در خصوص مواجه شدن با مشکل حقوقی مهریه وجود دارد ؟
راهکاری دیگر در این خصوص بحث تقاضای اعسار از پرداخت مهریه است و در خصوص مهریه هایی که عندالمطالبه قرار داده میگردد که همان طور که مطرح شد ملائت زوج در این خصوص شرط نیست و مکلف به پرداخت آن میباشد و حتی زوجه طبق ماده 3 قانون جدید محکومیت های مالی او را میتواند جلب نماید اما تقاضای اعسار که حتی باز هم خیلی از زوج ها این را نمیدانند میتواند در خواست تقسیط مهریه را بنماید و عرض میگردد که طبق ماده 1 قانون اعسار معسر کسی است که بواسطه عدم کفایت دارایی یا عدم دسترسی به مال خود قادر به پرداخت مخارج محکمه یا دیون خود نباشد که هرچند دو گونه اعسار از پرداخت محکوم به و اعسار از هرینه دادرسی داریم ولی اینجا در خصوص مشکل خوردن زوج در خصوص محکومیت از پرداخت مهریه اعسار از پرداخت محکوم به مدنظر است که زوج که محکوم به پرداخت مهریه شده طبق ماده 3 قانون محکومیت های مالی مهلت یک ماه از تاریخ ابلاغ اجراییه فرصت دارد تا اقدام به ثبت دادخواست اعسار از پرداخت مهریه نماید و ابتدا حساب کاربری در سامانه ثنا داشته و اقدام به ثبت نام نماید و بعد از آن دادخواست اعسار را تنظیم نماید و بهمراه آن تکمیل فرم استنشهادیه کتبی حداقل دو نفر افرادی که مطلع از وضع زندگی و معیشت وی میباشند و بهمراه تکمیل فرم لیست کلیه اموال مدعی اعسار که اینها ضمیمه دادخواست شده و ارسال به دادگاه رسیدگی کننده که باید منتظر جلسه رسیدگی دادگاه باشد و بهمراه شهود و مدارک خود در دادگاه حاضر یابد و طبق ماده 10 این قانون دادگاه با استعلام از مراجع ذیربط نسبت به تعیین تکلیف وضعیت مالی محکوم علیه جهت روشن شدن اعسار او اقدام مینماید و در صورت اثبات اعسار دادگاه متناسب با درامد وی اقدام به تقسیط مهریه مینماید و یا حتی مهلت مناسب به وی داده میگرددحتی امروزه ، طبق بخشنامه اصلاحیه بند (ج) ماده ۱۸ آیین نامه نحوه ی اجرای محکومیت های مالی، مهریه چه عند الاستطاعه باشد چه عندالمطالبه ، امکان به زندان انداختن مرد به دلیل عدم توانایی مالی برای پرداخت مهریه وجود ندارد و تنها در صورتی می توان او را به زندان محکوم کرد که علی رغم توانایی مالی ، از پرداخت آن خودداری کند فلذا رویه قضایی نیز متمایل بر این است که باتوجه به تراکم موارد پرونده و افزایش بی رویه زندانیان مهریه با محکومین مهریه سعی بر مدارا میباشد.
.
روش های مطالبه مهریه را توضیح دهید ؟که برای وصول مهریه چگونه باید اقدام کنم و آیا میتواند زوجه در دوران عقد مهریه خود را مطالبه نماید ؟
مهریه همان طور که در قسمت های قبل به ان اشاره شد یکی از اثار مالی عقد نکاح میباشد مهریه به طرق مختلفی قابل وصول میباشد و طبق ماده 1082 قانون مدنی به مجرد عقد نکاح زوجه مالک تمام مهریه شده و میتواند حتی دوران عقد اقدام به مطالبه نماید و تفاوتی میان دوران عقد با طول زندگی مشترک ندارد و متاسفانه این باور نادرست میان تعداد زیادی از شهروندان که الزاما باید طلاق صورت گیرد تا زوجه بتواند مهریه خود را مطالبه کند کاملا نادرست و وکلا و مشاورین در این خصوص جواب دادن که بنا به استناد همین ماده از قانون مدنی زوجه مالک تمام مهریه شده و میتواند هر نوع دخل و تصرفی در ان بنماید و زوج چاره ای ندارد یا
مهریه را پرداخت نماید یا زوجه اقدام به بخشش مهریه به وی نماید اگر حتی زوج قبل از تادیه مهریه فوت نماید زوجه نیز میتواند مهریه خویش را از ماترک زوج یعنی ان اموالی که از وی بجا مانده وصول نماید .
مهریه به دو طریق قابل وصول میباشد که در مقاله قبل اشاره شد اولا طریق حقوقی و ثانیا مراجعه به واحد اجراییه ثبتی که ذیلا به بررسی هریک میبردازیم
1:طریقه حقوقی
مهریه جز یکی از دعاوی مهم در مراجع قضایی و قانونی میباشد و این طریقه این است که مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت دادخواست مطالبه مهریه توسط کاربر دفتر خدمات قضایی انجام میگردد و ارجاع دادخواست به شعب دادگاه خانواده که صلاحیت رسیدگی به دعاوی مهریه را دارد البته ناگفته نماند که مطالبه مهریه در جال حاضر تا سقف بیست میلیون تومان به شورای حل اختلاف ارجاع میگردد و قرار است طبق اصلاحیه جدید قانون شورا تا میزان صد میلیون تومان افزایش داشته باشد و بعد از تادیه هزینه های مربوط به مهریه از جمله هزینه دادرسی و ابطال تمبر تعیین وقت رسیدگی صورت میگیرد و به طرفین دعوا زوجه که خواهان دعوی است و زوج که خوانده این دعوی ابلاغ میگردد تا زمان وقت رسیدگی در جلسه رسیدگی دادگاه خانوده که تشریفات خود را دارد حضور بعمل برسانند و نحوه پیگیری دادخواست مهریه از طریق سامانه ثنا انجام می شود . در این مرحله خانم می تواند اقدام به همسرش در راستای وصول مهریه نماید که بایستی با معرفی دقیق اموال زوج از دادگاه تقاضای توقیف آن اموال را بنمایید . در صورتی که این اموال جزء مستثنیات دِین نباشند حتی میتواند قرارتامین خواسته صادر می شود ناگفته نماند طریقه حقوقی در این خصوص در مورد رایج دعاوی مالی میباشد که جهت طرح دعوی میبایست دادخواست ثبت نمود .
2:مراجعه به مرجع ثبتی
مهریه به موجب یک سند رسمی بنام سند نکاحییه میباشد که جز اسناد لازم الاجرا میباشد بنابر ماده یک ایین نامه مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا میتواند بدون مراجعه به دادگاه و تادیه هزینه نیم عشر به دفترخانه ای که ازدواج نموده مراجعه نمایدد و بعد از تکمیل فرم تقاضای صدور اجراییه که استعلامات اربعه از اداره ثبت اسناد و املاک و اداره راهور همون راهنمایی و رانندگی و شرکت سبرده گذاری مرگزی و بانکها و در صورت مثبت بودن اقدام به توقیف اموال و فروش ان در مزایده نماید ترتیب ان هم بدین نحو است که سردفتر ازدواج اجراییه را صادر نموده و و به زوج ابلاغ مینماید و زوج ده روز فرصت دارد جهت تادیه دین خود اقدام نماید در غیر این صورت اموالی که خارج از مستثنیات دین باشد توقیف اموال و نسبت به مزایده ان اقدام میگردد و حتی با تکمیل نمودن فرم ممنوع خروجی میتوان تقاضای ممنوع خروجی وی را نمود و ناگفته نماند که بعد از اینکه اجرا گذاشتن مهریه به زوج ابلاغ میگردد او نسبت به انتقال و معاملات نسبت به اموال خود مینماید و اینکه شکایت زوجه نیز در خصوص جرم فرار از دین شاید بی نتیجه بنماید زیرا بعد از ابلاغ و قبل از صدور حکم قطعی نسب به معامله مینماید و طبق رای وحدت رویه ش 774 مورخ 1/20/98 که مقرر میدارد یکی از شرایط معامله به قصد فرار از دین صدور حکم قطعی میباشد البته باز این موارد اثباتی بستگی به دلایل و مستندات شما بستگی دارد که با راهنمایی توسط وکلا و مشاورین حقوقی بهره میگیرد.
طی بخشنامه سال 1399 ریاست قوه قضاییه و رسیدگی به دادخواست های مطالبه مهریه در محاکم که زنانی که قصد اجرا گذاشتن مهریه خود را دارند ابتدا میبایست به اداره ثبت اسناد و املاک مراجعه و تقاضای خود را انجا ثبت نمایند و مطرح شود دفاتر خدمات قضایی نیز از ثبت دادخواست مطالبه مهریه خودداری میکنند و ارشاد به واحد اجراییات ثبت مینمایند
احتساب مهریه به نرخ روز
در خصوص اینکه اموالی که برای تعیین مهریه قرار میگیرند اگر یکسری اموال منقول یا عیر منقولی نظیر املاک و یا ماشین باشند براساس نرخ تورم بالا و پایین میشود و نیازی به محاسبه نیست اما اگر مهریه وجه رایج باشد طبق تبصره ماده 1082 قانون مدنی که مقرر میدارد چنانچه مهریه وجه رایج باشد متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تادیه نسبت به سال اجرای عقد که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین میگردد محاسبه و پرداخت خواهد شد و اگر مهریه زوجه نیز از ترکه متوفی بایدپرداخت گردد طبق آیین نامه اجرایی قانون الحاق یک تبصره به ماده 1082 قانون مدنی تاریخ فوت مبنای محاسبه مهریه میگردد و برای این منظور نیز سایت قوه قضاییه به صورت انلاین انجام میدهد و حالا توضیحات فرمول آن ارزش ریالی مهریه در مقطع زمانی مورد نظر برابر است با عدد شاخص در مقطع زمانی مورد نظر تقسیم بر عدد شاخص در مقطع زمانی اول ضربدر مبلغ ریالی و به طور مثال میزان مهریه خانمی مبلغ شصت هزار تومان در سال 1359 بوده حالا باتوجه به سال پرداخت که 1403 میباشد محاسبه گردید مبلغ سه میلیارد و 78 میلیون و 157 هزار و هشتصد و نود و پنج ریال میباشد.
منبع :وب سایت حقوقی مشاوره حقوقی دینا
لغتنامه دهخدا
وب سایت و اپلیکیشن حقوقی دادحساب
با مشاوره حقوقی با ما همراه و همگام باشید 09195288593 مازیار عزیزی کارشناسی ارشد حقوق و مشاور حقوقی