فرم اظهارنامه شامل بخش ها و مواردی است که باید به صورت صحیح تکمیل شوند. این بخش ها عبارت اند از:
- مشخصات و اقامتگاه اظهارکننده: اظهارکننده (کسی که اظهارنامه را میفرستد) مشخصات خود شامل نام، نام خانوادگی و نشانی را قید میکند.
- موضوع اظهارنامه: عنوان مطلبی است که در متن اظهارنامه و قسمت خلاصه اظهارات شرح داده میشود.
- مشخصات و اقامتگاه مخاطب: نام، نام خانوادگی و نشانی طرف خطاب اظهارکننده نوشته میشود.
- خلاصه اظهارات: آنچه مورد نظر اظهارکننده است و میخواهد به طرف دیگر ابلاغ کند، تشریح کرده و توضیح میدهد.
- خلاصه جواب: در این قسمت دریافتکنندهی اظهارنامه، به اظهارات فرستنده پاسخ میدهد.
لازم به ذکر است که اظهارنامه قانونی در سه نسخه تهیه میشود؛ یک نسخه در دادگستری بایگانی میشود، نسخه دوم به طرف مقابل ابلاغ میشود و نسخه سوم به همراه نتیجه ابلاغ یا پاسخ طرف مقابل به اظهارکننده اعاده میشود.
نحوه تنظیم اظهارنامه
مطابق ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی، «هرکس میتواند قبل از تقدیم دادخواست، حق خود را به وسیله اظهارنامه از دیگری مطالبه نماید، مشروط براین که موعد مطالبه رسیده باشد.»
به طور کلی هرکس حق دارد اظهاراتی را که راجع به معاملات و تعهدات خود با دیگری است به طور رسمی از طریق ابلاغ اظهارنامه به اطلاع وی برساند. به این منظور ضمن تهیه فرم اظهارنامه آن را به شکل صحیح تکمیل نمود.
بنابراین، در تنظیم اظهارنامه اصولی باید مدنظر قرار گیرد که از مهمترین آنها می تولن به موارد زیر اشاره کرد:
- تا حد امکان تلاش شود الفاظ و عبارات ذکر شده در متن اظهارنامه کوتاه، مختصر، شفاف و بدون ابهام، دقیق و با آگاهی کامل از مفاهیم آنها باشد.
- در تنظیم اظهارنامه از درج مطالب خارج از نزاکت و استعمال الفاظ رکیک و یا عباراتی که میتواند افترا (یعنی نسبت دادن جرمی به دیگری) یا نشر اکاذیب تلقی شود، پرهیز شود عدم رعایت این نکته ممکن است موجب عدم پذیرش یا عدم ارسال اظهارنامه از سوی مرجع ارسال کننده شود.
- چنانچه همراه اظهارنامه چیزی ارسال شده باشد، حتما در متن تنظیمی به آن مورد، محل نگهداری، شماره یا مشخصات ظاهری آن اسناد، قراردادها، چک و … اشاره شود.
- همچنین لازم است متن تنظیمی را قبل از مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضائی آماده کنید تا فرصت کافی برای تنظیم دقیق آن در اختیار داشته باشید.
-
پس از تنظیم اظهارنامه جهت ارسال تمبر بر روی آن الصاق و آن را برای ابلاغ به مخاطب به دفتر دادگاه یا اداره ثبت اسناد محل تسلیم میکنیم. در واقع در مجتمع های قضایی اظهارنامه ها برای ابلاغ به دفتر مجتمع قضایی تحویل میشوند و ۲۰ روز بعد جهت اخذ نتیجه، به همان جا مراجعه میشود. در اداره ثبت اسناد نیز دبیرخانه آن اداره یا محل خاصی در سیستم تقسیم بندی کاری متصدی این امر است.
پس از تحویل اظهارنامه در سه نسخه به مرجع فوقالذکر، ابلاغ اظهارنامه از طریق اداره ابلاغ مرجع قضایی مورد نظر صورت میگیرد به این ترتیب که یک نسخه از آن به مخاطب اظهارنامه تحویل میشود و در نسخه های دیگر چگونگی ابلاغ اظهارنامه ها و پاسخ مخاطب، به صورت کتبی قید میشود و در نهایت نسخههای مزبور به آن مرجع مزبور اعاده میشود. بنابراین، پس از یک هفته تا ۲۰ روز از تاریخ تحویل اظهارنامه می بایست به آن مرجع مراجعه و یک نسخه از اظهارنامه را دریافت کرد. نسخه دیگر نیز در دفتر اظهارنامه بایگانی میشود.
پس از ارسال اظهارنامه، پیامکی حاوی تأیید ارسال آن برای فرد ارسال میشود. پس از مدتی معمولا بین ۱۰ روز تا یک ماه پیامک دیگری در خصوص این که طرف مقابل اظهارنامه را دریافت کرده است یا خیر ارسال می گردد. به این ترتیب، با مراجعه مجدد به دفاتر خدمات قضایی میتوان رسید ابلاغ نامه دریافت شود.
پاسخ به اظهارنامه
مخاطب اظهارنامه الزام و تکلیفی به پاسخ دادن به آن ندارد و مهلتی نیز برای پاسخ مخاطب از سوی قانونگذار تعیین نشده است. با این حال چنانچه تمایل به پاسخ دادن وجود داشته باشد، باید توجه داشت که اظهارات ممکن است به عنوان اقرار در دعوی بر علیه خود فرد مورد استناد قرار گیرد و بنابراین به نفع دیگری و ضرر خود مورد استفاده قرار نگیرد اظهارنامه شاید اماره ای تاثیر در صدور رای بگذارد اما تکلیفی و موجب طرح دعوا نمیگردد بنابراین بهتر است بدون عجله و حتیالمقدور پس از مشورت با یک وکیل دادگستری پاسخ اظهار شود.
موارد الزامی بودن اظهارنامه
همانگونه که مطرح گردید ، ارسال اظهارنامه علی الاصول اختیار یا حقی است که به موجب قانون آیین دادرسی مدنی به افراد داده شده است . لذا ارسال آن الزامی نیست . اما به موجب قانون ، مواردی پیش بینی شده است که ارسال اظهارنامه لازم و ضروری است و در صورت عدم ارسال اظهارنامه با صدور قرار عدم استماع دعوی در دادگاه منجر خواهد شد . بر این مبنا ، موارد الزامی ارسال اظهارنامه را می توان این گونه بیان کرد :
- به موجب ماده 459 و 460 قانون آیین دادرسی مدنی ، در مواردی که طرفین معامله متعهد به معرفی داور شده باشند ، و طرفین نتوانند یا نخواهند در انتخاب داور توافق کنند ، هریک از طرفین می توانند با معرفی داور مورد نظر خود به وسیله ارسال اظهارنامه از طرف مقابل درخواست نماید که ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه ، نظر خود را در مورد داور اعلام کن جهت انتخاب داور
به موجب ماده 13 قانون روابط موجر و مستأجر ، هرگاه مستاجر به علت انقضای مدت اجاره ، مورد اجاره را تخلیه کند اما موجر از تحویل گرفتن آن خودداری کند ، مستاجر باید به وسیله اظهارنامه از وی تقاضا کند که مال مورد اجاره را تحویل بگیرد .
- بر اساس قانون تملک آپارتمان ها مصوب 1359 ، در صورتی که مالک یا استفاده کننده ، سهم خود از هزینه های مشترک آپارتمان را نپردازد ، این هزینه ها بوسیله اظهارنامه مطالبه می شوند .
- مطابق ماده 13 قانون بیمه مصوب 1316 ، در صورتی که بیمه گر ، بیمه را فسخ نماید ، باید مراتب را به موجب اظهارنامه یا نامه سفارشی به بیمه گذار اطلاع بدهد و اثر فسخ ده روز پس از ابلاغ مراتب به بیمه گذار شروع می شود .
- به موجب ماده یک قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر ، اگر مالک ملکی از وقوع معامله مال غیر مطلع شود و تا یک ماه بعد از اطلاع از این امر ، اظهاریه ای برای اطلاع به انتقال گیرنده مال غیر نفرستد ، معاون جرم محسوب می شود .
- بر اساس ماده 171 قانون آیین دادرسی مدنی ، هرگاه سرایدار ، خادم ، کارگر و بطور کلی هر امین دیگری چنانچه پس از ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه مالک مبنی بر مطالبه مال امانی از آن رفع تصرف نکند ، متصرف عدوانی شناخته می شود ؛ فلذا طرف مقابل از امتیازات مربوط به دعوای تصرف عدوانی از جمله رسیدگی خارج از مهلت بهره مند می شود .
با تنظیم اظهارنامه و عریضه های قضایی توسط وکلای مجرب دادگستری با ما همراه و همگام باشید